'എനിക്ക് വേണമെങ്കിൽ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും നിർത്താം'; ലഹരിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ വിശ്വാസം ശരിക്കും സത്യമാണോ?

'ഞാൻ സ്ഥിരമായി ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, വേണമെങ്കിൽ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും നിർത്താം' ലഹരി ഉപയോഗിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കേൾക്കുന്ന വാക്കുകളിലൊന്നാണ് ഇത്. എന്നാൽ വിദഗ്ധർ പറയുന്നത്, ഈ വിശ്വാസം പലപ്പോഴും ലഹരിയുടെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ തെറ്റിദ്ധാരണകളിലൊന്നാണെന്നാണ്.

ലഹരി വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ തലച്ചോറിലെ പ്രതിഫല (Reward) സംവിധാനത്തിൽ ഡോപ്പാമിൻ പോലുള്ള രാസവസ്തുക്കളുടെ അളവിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുന്നു. ഈ അനുഭവം വീണ്ടും തേടാൻ തലച്ചോറിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, ഉപയോഗം ആവർത്തിക്കാനുള്ള സാധ്യത വർധിക്കുന്നു. കാലക്രമേണ ഇത് ഒരു ശീലത്തിൽ നിന്ന് ആശ്രിതാവസ്ഥയിലേക്ക് (Dependence) മാറാം.

ആദ്യ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് "എനിക്ക് നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും" എന്ന് തോന്നിയേക്കാം. എന്നാൽ പല ലഹരി വസ്തുക്കളുടെയും പ്രത്യേകത, വ്യക്തി പൂർണമായി തിരിച്ചറിയും മുമ്പ് തന്നെ അവയുടെ സ്വാധീനം തീരുമാനങ്ങളെയും സ്വയംനിയന്ത്രണത്തെയും ബാധിക്കുമെന്നതാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ "എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും നിർത്താം" എന്ന ആത്മവിശ്വാസം യാഥാർഥ്യത്തിൽ അത്ര എളുപ്പമാകണമെന്നില്ല.

ലഹരി നിർത്താൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അസ്വസ്ഥത, അമിതമായ ആഗ്രഹം (Craving), ഉറക്കക്കുറവ്, ഉത്കണ്ഠ, അസ്വസ്ഥമായ മാനസികാവസ്ഥ തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങൾ ചിലർക്ക് അനുഭവപ്പെടാം. ഇതാണ് വീണ്ടും ഉപയോഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നത്.

ആരോഗ്യവിദഗ്ധർ പറയുന്നത്, ലഹരിക്ക് അടിമപ്പെടുന്നത് മനക്കരുത്തിന്റെ കുറവല്ല, മറിച്ച് ചികിത്സയും പിന്തുണയും ആവശ്യമായ ഒരു ആരോഗ്യപ്രശ്നമാണ്. അതിനാൽ, സ്വയം നിർത്താൻ കഴിയുന്നില്ലെന്ന് തോന്നുന്നവർ അത് മറച്ചുവെക്കാതെ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെയോ ആരോഗ്യവിദഗ്ധരുടെയോ സഹായം തേടുന്നതാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്.

ഒരു ചെറിയ പരീക്ഷണമായി തുടങ്ങിയ ശീലം, പിന്നീട് ജീവിതത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് മാറാൻ അധിക സമയം വേണ്ടിവരില്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, "എനിക്ക് വേണമെങ്കിൽ നിർത്താം" എന്ന ആത്മവിശ്വാസത്തേക്കാൾ, "ലഹരിയിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കാം" എന്ന തീരുമാനമാണ് സുരക്ഷിതം.