ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് ചിറകേകുന്ന ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ (ISRO) നിലവിൽ ഒരു നിർണായക വെല്ലുവിളി നേരിടുകയാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ അഭിമാന പദ്ധതികളായ ഗഗൻയാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദൗത്യങ്ങൾ പുരോഗമിക്കുന്നതിനിടെ ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വിഭാഗത്തിലെ ജീവനക്കാരിൽ നിന്ന് രാജി, സ്വമേധയാ വിരമിക്കൽ (VRS) അപേക്ഷകൾ വർധിക്കുന്നുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. ഈ സാഹചര്യം വിലയിരുത്തിയ കേന്ദ്ര ബഹിരാകാശ വകുപ്പ് പ്രധാന പദ്ധതികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജീവനക്കാരുടെ രാജി അപേക്ഷകളിൽ കൂടുതൽ നിയന്ത്രണം കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുകയാണ്. ജൂലൈ 14-ന് പുറത്തിറക്കിയ ആഭ്യന്തര നിർദേശത്തിലാണ് പുതിയ നടപടികൾ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. പ്രധാന ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെയും രാജി അപേക്ഷകൾ ഇനി പതിവ് നടപടിക്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി അംഗീകരിക്കില്ലെന്നാണ് നിർദേശം.
ഗഗൻയാൻ പദ്ധതിക്ക് നിർണായക ഘട്ടം: ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ ദൗത്യമായ ഗഗൻയാൻ പദ്ധതിക്കായുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ അതിവേഗം പുരോഗമിക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയിലെ നാല് ബഹിരാകാശ യാത്രികർ ഇതിനായി പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി പരീക്ഷണങ്ങളും സാങ്കേതിക പരിശോധനകളും ഇപ്പോൾ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.ഇത്തരം ഒരു ഘട്ടത്തിൽ പരിചയസമ്പന്നരായ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും എന്ജിനീയര്മാരുടെയും സേവനം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് പദ്ധതിയുടെ സമയക്രമത്തെയും പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്കയാണ് സർക്കാരിനുള്ളത്. ഗഗൻയാനിന് പുറമേ ചന്ദ്രയാൻ തുടർ ദൗത്യങ്ങൾ, പുതിയ തലമുറ വിക്ഷേപണ വാഹന വികസനം തുടങ്ങിയ പദ്ധതികളും നിർണായക ഘട്ടങ്ങളിലാണ്.
എന്താണ് പുതിയ നിർദേശം?: ബഹിരാകാശ വകുപ്പിന്റെ ആഭ്യന്തര മെമ്മോ പ്രകാരം ഗഗൻയാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഗ്രൂപ്പ് ‘A’ വിഭാഗത്തിലെ ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക ജീവനക്കാരുടെ രാജി, വി.ആർ.എസ് അപേക്ഷകൾ ഇനി സാധാരണ നടപടിക്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി അംഗീകരിക്കില്ല. പകരം ഓരോ അപേക്ഷയും പ്രത്യേകമായി പരിശോധിക്കും. പദ്ധതിയില് ബന്ധപ്പെട്ട ജീവനക്കാരന്റെ പങ്ക്, പദ്ധതിയുടെ ആവശ്യകത, പകരക്കാരെ കണ്ടെത്താനുള്ള സാഹചര്യം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയ ശേഷമായിരിക്കും അന്തിമ തീരുമാനം. പദ്ധതികളുടെ പുരോഗതിയെ ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ അപേക്ഷകൾ നീട്ടിവയ്ക്കാനോ നിരസിക്കാനോ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് സൂചന.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞർ പുറത്തേക്ക് പോകുന്നത്?: രാജി പ്രവണതയ്ക്ക് പിന്നിൽ നിരവധി കാരണങ്ങളുണ്ടെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ഇന്ത്യയിൽ സ്വകാര്യ ബഹിരാകാശ മേഖലയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി വലിയ വളർച്ചയാണ് ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. സ്കൈറൂട്ട് എയ്റോസ്പേസ്, അഗ്നികുല് കോസ്മോസ് പോലുള്ള സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സ്വകാര്യ കമ്പനികൾ ബഹിരാകാശ രംഗത്ത് സജീവമാണ്. ഇതോടൊപ്പം രാജ്യാന്തര ബഹിരാകാശ കമ്പനികളിലും ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളിലുമുള്ള അവസരങ്ങളും വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്. സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ ശമ്പളവും വേഗത്തിലുള്ള കരിയർ വളർച്ചയും ഗവേഷണ സ്വാതന്ത്ര്യവും സ്വകാര്യ മേഖല വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നുവെന്നാണ് മുഖ്യ ആകര്ഷണം. പരിചയസമ്പന്നരായ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കും സാങ്കേതിക വിദഗ്ധർക്കും ആഗോള തലത്തിൽ ആവശ്യകത കൂടിയതും മറ്റൊരു കാരണമാണ്.
പ്രതിഭകളെ നിലനിർത്താനുള്ള വെല്ലുവിളി: ലോക ബഹിരാകാശ ശക്തികളിൽ ഒന്നായി ഇന്ത്യ ഉയർന്നുവരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ മനുഷ്യവിഭവശേഷി നിലനിർത്തുക എന്നത് ISROയ്ക്ക് നിർണായകമാണ്. ദശാബ്ദങ്ങളുടെ അനുഭവസമ്പത്തുള്ള ശാസ്ത്രജ്ഞരെ പകരംവയ്ക്കുക എളുപ്പമല്ല. പുതിയ ആളുകളെ നിയമിക്കാമെങ്കിലും സങ്കീർണമായ ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളിൽ ആവശ്യമായ പരിചയവും വൈദഗ്ധ്യവും വളർത്തിയെടുക്കാൻ വർഷങ്ങൾ വേണ്ടിവരും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രധാന പദ്ധതികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിദഗ്ധരെ സ്ഥാപനത്തിൽ നിലനിർത്താനുള്ള നടപടികളാണ് ഇപ്പോൾ സർക്കാർ സ്വീകരിക്കുന്നത്. രാജി പ്രവണത തടയുന്നതോടൊപ്പം മികച്ച പ്രതിഭകളെ ആകർഷിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ഇതിലൂടെ വീണ്ടും ചർച്ചയാകുകയാണ്.
ഭാവി ദൗത്യങ്ങളുടെ വിജയത്തിന് നിർണായകം: ചന്ദ്രയാൻ-3ന്റെ വിജയത്തിനും ആദിത്യ-എൽ1 ദൗത്യത്തിനും ശേഷം ISROയുടെ അടുത്ത വലിയ ലക്ഷ്യം ഗഗൻയാനാണ്. ഈ ദൗത്യം വിജയകരമാകുന്ന പക്ഷം മനുഷ്യനെ സ്വന്തം സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് ബഹിരാകാശത്തേക്ക് അയയ്ക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഇന്ത്യയും ഇടംപിടിക്കും. ഇത്തരം നിർണായക ദൗത്യങ്ങൾ മുന്നിലുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ രാജി പ്രവണത നിയന്ത്രിക്കുകയും പരിചയസമ്പന്നരായ വിദഗ്ധരെ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നത് ISROയുടെ ഭാവി വിജയത്തിന് അനിവാര്യമായ ഘടകമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. കേന്ദ്രത്തിന്റെ പുതിയ നീക്കം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്.