അയ്യോ എന്തൊരു ശബ്ദം എന്തൊരു വെളിച്ചം!; സെൻസറി ഓവർലോഡ് - ലക്ഷണങ്ങളും പ്രതിരോധ മാർഗ്ഗങ്ങളും

ചുറ്റിലുമുള്ള കാതടപ്പിക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങള്‍, കണ്ണില്‍ കുത്തിക്കയറുന്ന വെളിച്ചങ്ങള്‍, ഗന്ധങ്ങള്‍ ഇതൊക്കെ അസഹ്യമായി തോന്നാറുണ്ടോ? ആധുനിക ജീവിതം ഓരോ ദിവസവും ഇതുപോലെ വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഉദ്ദീപനങ്ങൾക്ക് (stimulation) നമ്മെ വിധേയരാക്കാറുണ്ട്. റോഡിലെ വാഹനങ്ങളുടെ ശബ്ദം,, ജനങ്ങൾ തിങ്ങിനിറഞ്ഞ പൊതുസ്ഥലങ്ങൾ, ശക്തമായ ഗന്ധങ്ങൾ, ഒരേ സമയം നടക്കുന്ന ഒന്നിലധികം സംഭാഷണങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ചിലർക്ക് ഈ ചുറ്റുപാടുകളെ വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടില്ലാതെ നേരിടാൻ കഴിയുമെങ്കിലും മറ്റുചിലർക്ക് ഇത് വലിയ അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം. ഇതിനെയാണ് 'സെൻസറി ഓവർലോഡ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. തലച്ചോറിന് സുഖമായി പ്രോസസ്സ് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നതിലും കൂടുതൽ സെൻസറി വിവരങ്ങൾ ഒരേ സമയം ലഭിക്കുമ്പോൾ ആണിത് സംഭവിക്കുന്നത്. ഇത് വ്യക്തികളിൽ ഉത്കണ്ഠ, ദേഷ്യം, അല്ലെങ്കിൽ മാനസിക സമ്മർദ്ദം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകാം.

സെൻസറി ഓവർലോഡ് എന്നത് വെറുമൊരു ശ്രദ്ധ തിരിയലോ അല്ലെങ്കിൽ ബഹളമുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കലോ അല്ല. വിവരങ്ങളെ പ്രോസസ്സ് ചെയ്യാനും ഏതാണ് പ്രധാനമെന്ന് തിരിച്ചറിയാനും ശരീരത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദ പ്രതികരണങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനുമുള്ള തലച്ചോറിന്റെ കഴിവിനെയാണ് ഇത് ബാധിക്കുന്നത്. ഈ സംവിധാനം പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ, സാധാരണ ചുറ്റുപാടുകൾ പോലും പ്രയാസകരമായി മാറുന്നു. ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ, ഇത് ഒരു 'മെൽറ്റ്ഡൗണിലേക്ക്' നയിച്ചേക്കാം. ഈ അവസ്ഥയിൽ വ്യക്തികൾ കരയുകയോ ഉറക്കെ സംസാരിക്കുകയോ ഉൾവലിയുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ആശയവിനിമയം നടത്താൻ ബുദ്ധിമുട്ടുകയോ ചെയ്തേക്കാം.

എന്താണ് സെൻസറി ഓവർലോഡ്?

തലച്ചോറിന് എളുപ്പത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്നതിലും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഒരേ സമയം ലഭിക്കുമ്പോഴാണ് സെൻസറി ഓവർലോഡ് സംഭവിക്കുന്നത്. ഈ വിവരങ്ങൾ ശബ്ദങ്ങൾ, കാഴ്ചകൾ, ഗന്ധങ്ങൾ, ശാരീരിക അനുഭവങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ ഇവയുടെയെല്ലാം സംയോജനത്തിലൂടെയോ ആകാം ലഭിക്കുന്നത്. നമ്മുടെ തലച്ചോർ നിരന്തരം തന്നിലേക്ക് എത്തുന്ന ഉദ്ദീപനങ്ങളെ വിശകലനം ചെയ്യുകയും എന്തിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ടതെന്ന് തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഇതിന്റെ അളവ് അധികമാകുമ്പോൾ ഈ പ്രക്രിയ ഫലപ്രദമല്ലാതായി മാറുന്നു.

 തലച്ചോറിൽ എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു?

സെൻസറി ഓവർലോഡ് അനുഭവപ്പെടുന്ന സമയത്ത് തലച്ചോറിൽ നിരവധി പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രക്രിയകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്: വിവരങ്ങൾ പ്രോസസ്സ് ചെയ്യാൻ തലച്ചോറ് പാടുപെടുന്നു. ചുറ്റുപാടുകളില്‍ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ തലച്ചോർ നിരന്തരം സ്വീകരിക്കുകയും തരംതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നിരവധി ശബ്ദങ്ങളും കാഴ്ചകളും ഗന്ധങ്ങളും ഒരേ സമയം ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റാൻ മത്സരിക്കുമ്പോൾ, കുറഞ്ഞ പ്രാധാന്യമുള്ള സിഗ്നലുകളെ ഒഴിവാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായിത്തീരുന്നു. ഇത് ഏകാഗ്രതയോടെ ചിന്തിക്കാനോ ചുറ്റുപാടുകളോട് സുഖമായി പ്രതികരിക്കാനോ ഉള്ള കഴിവിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു. അപകടസാധ്യതകൾ കണ്ടെത്താനും വൈകാരിക പ്രതികരണങ്ങൾ പ്രോസസ്സ് ചെയ്യാനും സഹായിക്കുന്ന തലച്ചോറിന്‍റെ  ഭാഗമായ അമിഗ്ഡല അമിതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

 സെൻസറി ഓവർലോഡ് സമയത്ത് അഡ്രിനാലിൻ, കോർട്ടിസോൾ തുടങ്ങിയ സ്ട്രെസ് ഹോർമോണുകൾ വർദ്ധിക്കുന്നു. ഇത് ജാഗ്രതയും ഹൃദയമിടിപ്പും ശരീരത്തിലെ മൊത്തത്തിലുള്ള പിരിമുറുക്കവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. വ്യക്തികൾക്ക് അസ്വസ്ഥതയോ ഭയമോ അനുഭവപ്പെടാം അല്ലെങ്കിൽ ആ ചുറ്റുപാടിൽ നിന്ന് ഉടൻ തന്നെ രക്ഷപ്പെടണമെന്ന് തോന്നാം.  തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കൽ, ആവേശം നിയന്ത്രിക്കൽ, വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കൽ എന്നിവയ്ക്ക് സഹായിക്കുന്ന പ്രീഫ്രോണ്ടൽ കോർട്ടക്സിന്റെ പ്രവർത്തനം കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിൽ മന്ദഗതിയിലാകാം. ഇത് ചിന്തകൾ ക്രമീകരിക്കുന്നതിനോ വ്യക്തമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നതിനോ തടസ്സമാകുന്നു.

ഉത്കണ്ഠയ്ക്കും സമ്മർദ്ദവും

ചുറ്റുപാടുകൾ പ്രവചനാതീതമോ നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതോ ആയി തലച്ചോർ തിരിച്ചറിയാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ സെൻസറി ഓവർലോഡ് ഉത്കണ്ഠയ്ക്ക് കാരണമാകാം. ഒന്നിലധികം ഉദ്ദീപനങ്ങൾ ശ്രദ്ധയ്ക്കായി മത്സരിക്കുമ്പോൾ, ചുറ്റുമുള്ള ശബ്ദങ്ങളിൽ നിന്നോ വെളിച്ചത്തിൽ നിന്നോ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നോ രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ലെന്ന് വ്യക്തിക്ക് തോന്നാം. ഇത് അസ്വസ്ഥത, ദേഷ്യം, പരിഭ്രാന്തി എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു. വേഗത്തിലുള്ള ഹൃദയമിടിപ്പ്, പേശികളിലെ മുറുക്കം, ഏകാഗ്രതക്കുറവ് തുടങ്ങിയ ശാരീരിക ലക്ഷണങ്ങളും ഇതിനൊപ്പം ഉണ്ടാകാം.

എന്താണ് സെൻസറി മെൽറ്റ്ഡൗൺ?

അമിതമായ ഉദ്ദീപനങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ഒരു വ്യക്തിയുടെ പരിധി കഴിയുമ്പോൾ ഒരു സെൻസറി മെൽറ്റ്ഡൗൺ സംഭവിച്ചേക്കാം. ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റാനുള്ള ബോധപൂർവ്വമായ ശ്രമത്തേക്കാൾ ഉപരിയായി ഇതൊരു സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാനാകാത്ത പ്രതികരണമാണ്. മെൽറ്റ്ഡൗൺ സമയത്ത് വ്യക്തികൾ കരയുകയോ, ഉറക്കെ സംസാരിക്കുകയോ, ഉൾവലിയുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ശരിയായ രീതിയിൽ ആശയവിനിമയം നടത്താനുള്ള കഴിവ് നഷ്ടപ്പെടുകയോ ചെയ്തേക്കാം. നാഡീവ്യൂഹത്തിലെ സെൻസറി ഓവർലോഡിനോടുള്ള സ്വയമേവയുള്ള പ്രതികരണമാണിത്.

സെൻസറി ഓവർലോഡിന് കൂടുതൽ ഇരയാകുന്നത് ആരാണ്?

സെൻസറി ഓവർലോഡ് ആരെയും ബാധിക്കാമെങ്കിലും, ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത് കൂടുതൽ തവണയോ തീവ്രമായോ സംഭവിക്കാം:

ഓട്ടിസം ബാധിച്ച ആളുകൾ: ചില ഓട്ടിസം ബാധിതർ ശബ്ദം, വെളിച്ചം, ഘടനകൾ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് സെൻസറി വിവരങ്ങളോട് ഉയർന്ന സംവേദനക്ഷമത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് തിരക്കേറിയ ചുറ്റുപാടുകളെ അവർക്ക് കൂടുതൽ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാക്കുന്നു.

എ.ഡി.എച്ച്.ഡി ഉള്ളവർ: മത്സരിക്കുന്ന ഉദ്ദീപനങ്ങളെ ഫിൽട്ടർ ചെയ്യാനും ശ്രദ്ധ നിയന്ത്രിക്കാനുമുള്ള ബുദ്ധിമുട്ട് ചില ചുറ്റുപാടുകളെ അമിതമായി ഭാരപ്പെടുത്തുന്നതാക്കി മാറ്റാം.

മൈഗ്രെയ്ൻ രോഗികൾ: വെളിച്ചം, ശബ്ദം, ഗന്ധം എന്നിവയോടുള്ള സംവേദനക്ഷമത സെൻസറി ബുദ്ധിമുട്ടുകളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം, പ്രത്യേകിച്ച് മൈഗ്രെയ്ൻ ആക്രമണ സമയത്ത്.

ഉത്കണ്ഠ അനുഭവിക്കുന്നവർ: നിലവിലുള്ള ഉത്കണ്ഠ പ്രവചനാതീതമോ ഉയർന്ന ഉദ്ദീപനമുള്ളതോ ആയ ചുറ്റുപാടുകളെ സഹിക്കുന്നത് കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാക്കുന്നു.

ക്ഷീണിതരോ സമ്മർദ്ദത്തിലോ ഉള്ളവർ: മോശമായ ഉറക്കം, ക്ഷീണം, വൈകാരിക സമ്മർദ്ദം എന്നിവ സെൻസറി ആവശ്യങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ഒരു വ്യക്തിയുടെ കഴിവിനെ സാരമായി കുറയ്ക്കുന്നു.

സെൻസറി ഓവർലോഡ് ആളുകളെ വ്യത്യസ്ത രീതികളിലാണ് ബാധിക്കുന്നത്. ഒരാൾക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടായി തോന്നുന്നത് മറ്റൊരാൾക്ക് എളുപ്പമായി തോന്നാം. അതിനാൽ, അത്തരം ചുറ്റുപാടുകളിൽ നിന്ന് മാറി ഉദ്ദീപനങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയും, മനസ്സിന് ശാന്തത ലഭിക്കാനായി സമയം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് നാഡീവ്യൂഹത്തെ ശാന്തമാക്കാൻ സഹായിക്കും.