ഇന്ത്യയുടെ തലയ്ക്കുമുകളിൽ ഒരു ജലബോംബോ? കിഴക്കൻ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന യാർലങ് സാങ്പോ നദിയിൽ ചൈന നിർമിക്കുന്ന കൂറ്റൻ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി ഉയർത്തുന്നത് വലിയ ആശങ്കകളാണ്. അണക്കെട്ടിന്റെ പ്രവർത്തനം നദിയുടെ സ്വാഭാവിക നീരൊഴുക്കിനെ ബാധിക്കുമെന്നും പ്രളയസാധ്യത വർധിപ്പിക്കാമെന്നും ഗവേഷകർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. അണക്കെട്ടിന് തകരാറുണ്ടായാലോ നദിയിലെ ജലപ്രവാഹം നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടാലോ എന്തു സംഭവിക്കും? ഇന്ത്യയെയും ബംഗ്ലാദേശിനെയും ഇത് എങ്ങനെ ബാധിക്കും?
ചൈനയുടെ ടിബറ്റ് മേഖലയിൽ യാർലങ് സാങ്പോ നദിയിലാണ് ഈ വമ്പൻ പദ്ധതി വരുന്നത്. ഹിമാലയത്തിലൂടെ വളഞ്ഞൊഴുകുന്ന നദി ഇന്ത്യയിലെ അരുണാചൽ പ്രദേശിലേക്ക് കടന്നശേഷം ബ്രഹ്മപുത്രയായി ഒഴുകുന്നു. 60,000 മെഗാവാട്ടിലേറെ സ്ഥാപിത ശേഷി ലക്ഷ്യമിടുന്ന പദ്ധതി പൂർത്തിയായാൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിലൊന്നായി മാറും. എന്നാൽ, അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളിലെ ജലലഭ്യതയെയും പരിസ്ഥിതിയെയും ജനജീവിതത്തെയും ഇത് എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം.
700 വർഷത്തിനിടെ ഈ നദീതടം 14 കടുത്ത വരൾച്ചാ കാലഘട്ടങ്ങൾക്കും അത്രതന്നെ പ്രളയകാലഘട്ടങ്ങൾക്കും സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഗവേഷണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഭാവിയിൽ നദിയിലെ ജലപ്രവാഹത്തിലും വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ തീവ്രതയിലും മാറ്റങ്ങളുണ്ടാകാമെന്ന ആശങ്കയും ശക്തമാണ്.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം കൂട്ടുന്ന വെല്ലുവിളികൾ
ആഗോള ശരാശരിയേക്കാൾ ഏകദേശം ഇരട്ടി വേഗത്തിലാണ് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി ചൂടാകുന്നതെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. ആഗോളതാപനം ഹിമാലയൻ പരിസ്ഥിതിയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. ഹിമാനികൾ അതിവേഗം ഉരുകുന്നതും മഞ്ഞുറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളിൽ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാകുന്നതും മഴയുടെ രീതിയിലുണ്ടാകുന്ന വ്യതിയാനങ്ങളുമെല്ലാം നദികളിലെ ജലപ്രവാഹത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതിശക്തമായ മഴയും മണ്ണിടിച്ചിലും ഈ അപകടസാധ്യത വർധിപ്പിക്കാം.
ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ യാർലങ് സാങ്പോയിലെ ജലപ്രവാഹം കൂടുതൽ പ്രവചനാതീതമാകാം. നദിയുടെ മുകൾഭാഗത്ത് സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ അണക്കെട്ടിന്റെ സുരക്ഷയെയും താഴ്‌വരകളിലെ ജനവാസമേഖലകളെയും ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും അണക്കെട്ടിന്റെ പ്രവർത്തനവും ഒരുമിച്ച് സൃഷ്ടിക്കാവുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായ വിലയിരുത്തൽ ആവശ്യമാണ്.
ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുന്നിലുള്ള മൂന്ന് പ്രധാന ആശങ്കകൾ
ഒന്ന്, നദിയിലെ നീരൊഴുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം. അണക്കെട്ടിൽ വെള്ളം സംഭരിക്കുന്നതും പുറത്തുവിടുന്നതും നദിയുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്കിൽ മാറ്റമുണ്ടാക്കാം. വരൾച്ചക്കാലത്ത് ജലലഭ്യത കുറയുന്നത് താഴ്വരകളില്‍ വരള്‍ച്ചയ്ക്കും. ഹിമപ്രവാഹത്തിലോ പേമാരിയിലോ ജനനിരപ്പുയര്‍ന്നാല്‍ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനും കാരണമായേക്കാം.. കൃഷി, കുടിവെള്ള വിതരണം, ജലവൈദ്യുതി ഉൽപാദനം എന്നിവയെയും ഇത് ബാധിച്ചേക്കാം.
രണ്ട്, അണക്കെട്ടിന്റെ സുരക്ഷ. ഭൂകമ്പസാധ്യതയുള്ള ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ ഇത്രയും വലിയ പദ്ധതി നിർമിക്കുന്നത് അപകടസാധ്യതകളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക ഉയർത്തുന്നു. അണക്കെട്ടിന് ഗുരുതരമായ തകരാറുണ്ടാകുകയോ വലിയ തോതിൽ വെള്ളം അപ്രതീക്ഷിതമായി പുറത്തേക്ക് ഒഴുകുകയോ ചെയ്താൽ താഴ്‌വരകളിൽ വിനാശകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളുണ്ടാകാം. എന്നാൽ, അണക്കെട്ട് തകരുമെന്നോ അത്തരമൊരു ദുരന്തം സംഭവിക്കുമെന്നോ ഇതിനർഥമില്ല. അപകടസാധ്യത വിലയിരുത്താൻ നിർമാണത്തിന്റെ സാങ്കേതിക വിവരങ്ങളും സുരക്ഷാ പഠനങ്ങളും ആവശ്യമാണ്.
മൂന്ന്, പരിസ്ഥിതിയിലുണ്ടാകാവുന്ന ആഘാതം. നദിയുടെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്കിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ജൈവവൈവിധ്യത്തെയും മത്സ്യസമ്പത്തിനെയും നദീതീരത്തെ ആവാസവ്യവസ്ഥകളെയും ബാധിക്കാം. അരുണാചൽ പ്രദേശിലെ സിയാങ് മുതൽ അസമിലെ ബ്രഹ്മപുത്ര താഴ്‌വര വരെയുള്ള ജനജീവിതത്തിലും കൃഷിയിലും ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ പ്രതിഫലിക്കാമെന്നാണ് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെ ആശങ്ക.
ബംഗ്ലാദേശിനെയും ബാധിക്കുമോ?
യാർലങ് സാങ്പോ ഇന്ത്യയിലെത്തിയശേഷം ബ്രഹ്മപുത്രയായി ഒഴുകി ബംഗ്ലാദേശിലേക്കും കടക്കുന്നു. അതിനാൽ നദിയുടെ മുകൾഭാഗത്തുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങണമെന്നില്ല.
ജലപ്രവാഹത്തിലുണ്ടാകുന്ന വ്യതിയാനങ്ങൾ കൃഷി, കുടിവെള്ള ലഭ്യത, മത്സ്യബന്ധനം, നദീതീരത്തെ ജനവാസമേഖലകൾ എന്നിവയെ ബാധിച്ചേക്കാം. മഴക്കാലത്ത് വലിയ തോതിൽ വെള്ളമെത്തുന്നത് പ്രളയസാധ്യത വർധിപ്പിക്കാം. മറുവശത്ത്, വരൾച്ചക്കാലത്ത് നീരൊഴുക്ക് കുറഞ്ഞാൽ ജലലഭ്യതയെയും നദിയുടെ പാരിസ്ഥിതിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെയും ബാധിക്കാം. എന്നാൽ, ഈ പ്രത്യാഘാതങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി അണക്കെട്ടിന്റെ പ്രവർത്തനരീതി, ജലസംഭരണം, കാലാവസ്ഥാ സാഹചര്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.
അയൽരാജ്യങ്ങൾക്ക് ആശങ്ക; വേണ്ടത് സുതാര്യത
പദ്ധതിയുടെ പാരിസ്ഥിതികവും സാമൂഹികവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ അയൽരാജ്യങ്ങൾക്ക് എത്രത്തോളം ലഭ്യമാകുന്നുവെന്നതും നിർണായകമാണ്. നിർമാണത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ, ജലസംഭരണശേഷി, ജലവിസർജനക്രമം, അണക്കെട്ടിന്റെ സുരക്ഷാ പഠനങ്ങൾ എന്നിവ സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാകണം. തത്സമയ ജലനിരപ്പ് വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്നതും ഫലപ്രദമായ പ്രളയ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതും അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിർണായകമാകും.
അതിർത്തി കടന്നൊഴുകുന്ന നദികളുടെ കാര്യത്തിൽ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണവും വിവര കൈമാറ്റവും ജലസുരക്ഷയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്. അതിനാൽ ചൈനയുടെ ഊർജപദ്ധതിയെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനശേഷിക്കൊപ്പം പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, അണക്കെട്ടിന്റെ സുരക്ഷ, താഴ്‌വരകളിലെ ജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷ എന്നിവയ്ക്കും പ്രാധാന്യം നൽകണം.
യാർലങ് സാങ്പോ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന നദിയല്ല. കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവിതവും ഉപജീവനവും ആശ്രയിക്കുന്ന ജലസ്രോതസ്സാണത്. ചൈനയുടെ മെഗാ അണക്കെട്ട് ഊർജമേഖലയിൽ വലിയ നേട്ടങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുമ്പോഴും ദക്ഷിണേഷ്യയുടെ ജലസുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ അവശേഷിക്കുന്നു. ഈ ആശങ്കകൾക്ക് ഉത്തരം നൽകാൻ സുതാര്യമായ വിവര കൈമാറ്റവും ശാസ്ത്രീയമായ പഠനങ്ങളും രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണവും അനിവാര്യമാണ്.