ഒരു മുറിയിലെ സ്വിച്ച് അമർത്തുമ്പോൾ ബൾബ് തെളിയുന്നതുപോലെ, തലച്ചോറിലെ കോടിക്കണക്കിന് ന്യൂറോണുകളിൽ ഒന്നിനെ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്ത് ഒരു തരി വെളിച്ചം കൊണ്ട് 'ഓൺ' ചെയ്യാനും 'ഓഫ്' ചെയ്യാനും സാധിച്ചാലോ? ശാസ്ത്രകഥകളിലെ ഭാവനയെന്ന് തോന്നാവുന്ന ഈ വിസ്മയത്തെ യാഥാർഥ്യമാക്കിയ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കാണ് 2026ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര നൊബേൽ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. കാൾ ഡൈസറോത്ത്, പീറ്റർ ഹെഗെമാൻ, ജോർജ് നാഗൽ എന്നിവരാണ് 'ഒപ്റ്റോജെനറ്റിക്സ്' എന്ന വിപ്ലവകരമായ സങ്കേതത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലിലൂടെ ഈ നേട്ടം സ്വന്തമാക്കിയത്.
ഈ വിപ്ലവത്തിന്റെ തുടക്കം ഏതെങ്കിലും അത്യാധുനിക മസ്തിഷ്ക ഗവേഷണ ശാലയിലായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു തുള്ളി വെള്ളത്തിലെ പച്ചപ്പായലിലായിരുന്നു (Green algae). പ്രകാശത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിനനുസരിച്ച് നീങ്ങാൻ പായലുകളെ സഹായിക്കുന്ന 'ചാനൽറോഡോപ്സിൻ' (Channelrhodopsin) എന്ന സവിശേഷ പ്രോട്ടീൻ പീറ്റർ ഹെഗെമാനും ജോർജ് നാഗലും ചേർന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. വെളിച്ചം തട്ടുമ്പോൾ മാത്രം തുറക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ ഗേറ്റ് പോലെയാണ് ഈ പ്രോട്ടീൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ശാസ്ത്രലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച വഴിത്തിരിവുണ്ടായത്, സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ മനശാസ്ത്രജ്ഞനും ബയോഎൻജിനീയറുമായ കാൾ ഡൈസറോത്ത് ഈ കണ്ടെത്തലിനെ തലച്ചോറിലെ ന്യൂറോണുകളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചപ്പോഴാണ്. പായലിലെ ഈ ജീനുകളെ ജനിതക സാങ്കേതികവിദ്യ വഴി ജീവികളുടെ ന്യൂറോണുകളിൽ നിക്ഷേപിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. ഇതോടെ നീല വെളിച്ചം തട്ടുമ്പോൾ ഉണരുകയും, വെളിച്ചം മാറുമ്പോൾ നിശ്ചലമാവുകയും ചെയ്യുന്ന 'ലൈറ്റ് കൺട്രോൾഡ് സ്വിച്ചുകൾ' ആയി നാഡീകോശങ്ങൾ മാറി.
തലച്ചോറിലെ വികാരങ്ങളും ഓർമകളും പെരുമാറ്റങ്ങളും എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പഠിക്കാൻ പതിറ്റാണ്ടുകളായി ശാസ്ത്രജ്ഞർ വൈദ്യുത തരംഗങ്ങളെയോ മരുന്നുകളെയോ ആണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ വൈദ്യുതി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ലക്ഷ്യമിട്ട കോശങ്ങൾക്ക് പുറമെ ചുറ്റുമുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റ് കോശങ്ങളും ഉത്തേജിപ്പിക്കപ്പെടുമായിരുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക ഓർമ്മയോ ഭയമോ വിശപ്പോ നിയന്ത്രിക്കുന്ന കൃത്യമായ ന്യൂറോൺ ശൃംഖലയെ മാത്രം തിരഞ്ഞെടുത്ത് പഠിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. വിഷാദം, ഉത്കണ്ഠ, അഡിക്ഷൻ എന്നിവ തലച്ചോറിലെ ഏതെല്ലാം നാഡീവ്യൂഹങ്ങളെയാണ് ബാധിക്കുന്നതെന്ന് ജീവനുള്ള അവസ്ഥയിൽ തന്നെ നിരീക്ഷിക്കാൻ ഒപ്റ്റോജെനറ്റിക്സ് വഴി സാധ്യമാകും. റെറ്റിനയിലെ കോശങ്ങൾ നശിച്ചുപോയവർക്ക് ഒപ്റ്റോജെനറ്റിക്സ് തെറാപ്പി വഴി പ്രകാശഗ്രാഹ്യത നൽകി കാഴ്ച വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള പരീക്ഷണങ്ങളും മനുഷ്യരിൽ വിജയകരമായി പുരോഗമിക്കുന്നു.
വൈദ്യശാസ്ത്ര രംഗത്ത് അൽഷിമേഴ്സ്, പാർക്കിൻസൺസ് തുടങ്ങിയ നാഡീരോഗങ്ങൾക്കുള്ള കൃത്യമായ ചികിത്സാരീതികൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഒരു പുതിയ യുഗത്തിനാണ് ഈ മൂവർ സംഘം അടിത്തറയിട്ടിരിക്കുന്നത്.