ഇന്ന് 2026 ജൂലൈ 14, ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ ഐഎസ്ആർഒയുടെ ഏറ്റവും ചരിത്രപ്രധാനമായ ദൗത്യങ്ങളിലൊന്നായ ചന്ദ്രയാൻ-3 വിക്ഷേപണം നടന്നിട്ട് മൂന്ന് വർഷം തികയുകയാണ്. 2023 ജൂലൈ 14ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 2.35ന് ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിലെ സതീഷ് ധവാൻ ബഹിരാകാശ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് എൽവിഎം3 എം4 റോക്കറ്റിലൂടെയാണ് ചന്ദ്രയാൻ-3 അതിന്റെ ചരിത്രയാത്ര ആരംഭിച്ചത്.
ചന്ദ്രയാൻ-3യുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ചന്ദ്രനിൽ സുരക്ഷിതമായ സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗ് സാധ്യമാക്കുക, റോവറിനെ വിജയകരമായി ചന്ദ്രോപരിതലത്തിൽ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുക, ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവ മേഖലയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ശാസ്ത്രീയ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു. ചന്ദ്രയാൻ-2 ദൗത്യത്തിൽ അവസാനഘട്ടത്തിൽ ലാൻഡറുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടമായ അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് പാഠങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടായിരുന്നു ഈ ദൗത്യം കൂടുതൽ കരുത്തുറ്റതാക്കിയത്. ലാൻഡറിന്റെ സോഫ്റ്റ്വെയർ, സെൻസറുകൾ, നാവിഗേഷൻ സംവിധാനം, ലാൻഡിംഗ് എൻജിനുകൾ എന്നിവയിൽ നിരവധി നിർണായക മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയിരുന്നു.
ഭൂമിയെ ചുറ്റി നിരവധി ഭ്രമണപഥങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ചന്ദ്രയാൻ-3 ക്രമേണ ചന്ദ്രന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണ മേഖലയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. തുടർന്ന് ചന്ദ്രനെ ചുറ്റിയുള്ള ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് വിജയകരമായി പ്രവേശിച്ച പേടകം, വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് 2023 ഓഗസ്റ്റ് 23ന് വൈകുന്നേരം 6 മണി 4 മിനിറ്റോടെ ചരിത്രനേട്ടം സ്വന്തമാക്കി. വിക്രം ലാൻഡർ ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവ മേഖലയ്ക്ക് സമീപം അതീവ കൃത്യതയോടെ സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗ് നടത്തി.
ആ നിമിഷം ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയങ്ങളിലൊന്നായി മാറി. ചന്ദ്രനിൽ വിജയകരമായി സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗ് നടത്തുന്ന ലോകത്തിലെ നാലാമത്തെ രാജ്യമായി ഇന്ത്യ മാറി. അതിലും വലിയ നേട്ടം, ചന്ദ്രന്റെ ദക്ഷിണധ്രുവ മേഖലയ്ക്ക് സമീപം സോഫ്റ്റ് ലാൻഡിംഗ് നടത്തുന്ന ലോകത്തിലെ ആദ്യ രാജ്യമായി ഇന്ത്യ ചരിത്രത്തിൽ ഇടംപിടിച്ചു. ഈ നേട്ടം ഇന്ത്യയെ ആഗോള ബഹിരാകാശ ശക്തികളുടെ മുൻനിരയിലേക്ക് ഉയർത്തി.
ലാൻഡിംഗിന് പിന്നാലെ പ്രഗ്യാൻ റോവർ വിക്രം ലാൻഡറിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങി ചന്ദ്രോപരിതലത്തിലൂടെ സഞ്ചാരം ആരംഭിച്ചു. ഏകദേശം ഒരു ചാന്ദ്രദിവസം, അതായത് 14 ഭൂദിവസത്തോളം പ്രവർത്തിച്ച റോവർ നിരവധി ശാസ്ത്രീയ പരീക്ഷണങ്ങൾ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി. ചന്ദ്രന്റെ മണ്ണിൽ സൾഫറിന്റെ സാന്നിധ്യം സ്ഥിരീകരിച്ചതും അലുമിനിയം, കാൽസ്യം, ഇരുമ്പ്, ടൈറ്റാനിയം തുടങ്ങിയ മൂലകങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം പഠിച്ചതും പ്രധാന നേട്ടങ്ങളായിരുന്നു. കൂടാതെ ചന്ദ്രോപരിതലത്തിന്റെ താപനില, പ്ലാസ്മ അന്തരീക്ഷം, ഭൂചലന സ്വഭാവം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിലപ്പെട്ട വിവരങ്ങളും ശേഖരിച്ചു.
ചന്ദ്രയാൻ-3 ശാസ്ത്രീയ വിജയം മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ സാങ്കേതിക കഴിവിന്റെയും ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി മാറി. താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ഇത്രയും വലിയ ബഹിരാകാശ ദൗത്യം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കിയത് ലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരിച്ചു. നിരവധി രാജ്യങ്ങളും ബഹിരാകാശ ഏജൻസികളും ഐഎസ്ആർഒയെ അഭിനന്ദിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ എൻജിനീയറിങ് മികവും ഗവേഷണ ശേഷിയും വീണ്ടും ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിക്കപ്പെട്ട നിമിഷമായിരുന്നു അത്.
ചന്ദ്രയാൻ-3യുടെ വിജയത്തോടെ ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി ബഹിരാകാശ പദ്ധതികൾക്കും പുതിയ ഊർജം ലഭിച്ചു. മനുഷ്യരെ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് അയക്കുന്ന ഗഗൻയാൻ ദൗത്യം, ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് സാമ്പിളുകൾ ഭൂമിയിലെത്തിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ചന്ദ്രയാൻ-4, കൂടാതെ മറ്റ് ഗ്രഹപര്യവേക്ഷണ പദ്ധതികൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഈ ദൗത്യം ശക്തമായ ആത്മവിശ്വാസം പകർന്നു.
ഇന്ന്, മൂന്ന് വർഷങ്ങൾ പിന്നിടുമ്പോഴും ചന്ദ്രയാൻ-3 ഇന്ത്യയുടെ ശാസ്ത്രലോകത്തെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വിജയഗാഥയാണ്. ചന്ദ്രയാൻ-3യുടെ മൂന്നാം വാർഷികം ഒരു ബഹിരാകാശ ദൗത്യത്തിന്റെ ഓർമപ്പെടുത്തൽ മാത്രമല്ല; ഇന്ത്യയുടെ ശാസ്ത്രപുരോഗതിയുടെയും നവീകരണശേഷിയുടെയും ആഗോള ബഹിരാകാശ രംഗത്തെ ഉയർന്ന സ്ഥാനത്തിന്റെയും ആഘോഷം കൂടിയാണ്. ഭാവിയിലെ കൂടുതൽ വലിയ നേട്ടങ്ങളിലേക്ക് ഇന്ത്യയെ നയിച്ച ഒരു ചരിത്രമുഹൂർത്തമായി ചന്ദ്രയാൻ-3 എന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടും.